Welkom in de perimenopauze: wat er gebeurt in je lichaam en waarom je jezelf misschien beter kent dan ooit.

Ik slaap af en toe een nacht slecht. Ik krijg hoofdpijn na een glas wijn of een bord spinazie. En ik merk dat ik veel minder bullshit tolereer dan vroeger. Sommigen noemen dat harder worden. Ik noem het eerlijker worden.

Welkom in de perimenopauze. Of toch: welkom in mijn versie ervan. Want elke vrouw beleeft deze fase anders. De ene heeft opvliegers die haar 's nachts uit bed jagen, de andere merkt vooral stemmingswisselingen of een verandering in haar cyclus. En sommige vrouwen, zoals ik, komen er relatief goed doorheen, maar merken wel subtiele verschuivingen die ze niet meteen kunnen plaatsen.

Wat ik wel weet: hoe beter je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, hoe beter je ermee kan omgaan. Dus laat me je dat uitleggen.

Wat is de perimenopauze eigenlijk?

De perimenopauze is de fase die aan de menopauze voorafgaat. Ze begint gemiddeld tien jaar voor je laatste menstruatie, dus ergens tussen je 40ste en 50ste, soms al vroeger. In Japan noemen ze deze periode "kounenki", wat letterlijk "verlengingsjaren" betekent. Ik vind dat een mooie omschrijving. Het is geen einde. Het is een overgang.

De menopauze zelf start officieel pas na twaalf maanden zonder menstruatie. Alles daarvoor is perimenopauze. En het is tijdens die perimenopauze dat de meeste klachten optreden, niet erna.

Wat gebeurt er hormonaal?

Het begint met progesteron. Dat is het eerste hormoon dat daalt, en dat gebeurt al vroeg in de perimenopauze. Progesteron wordt aangemaakt na de eisprong, door het zogenaamde gele lichaam. Hoe minder krachtig de eisprong, hoe minder progesteron. En naarmate we ouder worden, worden de eisprongen geleidelijk minder sterk.

Minder progesteron betekent: hevigere of onregelmatige bloedingen, gevoelige borsten, slechter slapen, meer angst of prikkelbaarheid, migraine en nachtelijk zweten. Herken je die slechte nachten? Grote kans dat progesteron daar een rol in speelt.

Daarna begint ook oestrogeen te schommelen. Niet meteen te dalen, maar te pieken en te dalen op onvoorspelbare momenten. Die schommelingen kunnen heftig zijn. Pieken tot drie keer de normale waarde zijn geen uitzondering. Dat verklaart de intense prikkelbaarheid die sommige vrouwen ervaren. Je bent niet gek. Je hormonen doen gewoon heel erg hun best.

Uiteindelijk daalt ook oestrogeen geleidelijk, worden de cycli langer en onregelmatiger, en kom je dichter bij de menopauze.

Wat kan je voelen?

De lijst van mogelijke klachten is lang, en niet elke vrouw heeft ze allemaal. Dit zijn de meest voorkomende:

Onregelmatige cycli, hevigere of juist lichtere bloedingen, slechter slapen, nachtelijk zweten, opvliegers, stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, angst, vermoeidheid, concentratieproblemen, gewichtstoename rond de buik, gevoelige borsten, vaginale droogheid en verminderd libido.

Minder bekend maar wel degelijk aanwezig bij sommige vrouwen: hoofdpijn of migraine rondom de menstruatie. Dat kan te maken hebben met de schommelende oestrogeenwaarden, maar ook met een verhoogde histaminegevoeligheid die in de perimenopauze de kop kan opsteken. Alcohol, bepaalde kazen, spinazie en gefermenteerde producten kunnen dan opeens minder goed verdragen worden. Daar ga ik in een aparte post dieper op in.

Eerlijker, niet harder

Er is ook een kant van de perimenopauze waar veel minder over gesproken wordt. De positieve kant.

Veel vrouwen in deze fase merken dat ze zichzelf beter kennen dan ooit. Dat ze weten wat ze willen en wat niet. Dat ze minder bereid zijn om dingen te doen die niet bij hen passen, om te pleasen, om door te gaan terwijl hun lichaam neen zegt.

Ik merk het zelf ook. Die verminderde tolerantie voor onzin voelt misschien voor anderen soms scherp aan. Maar voor mij voelt het als helderheid. Als eerlijkheid tegenover mezelf en tegenover anderen. Alsof de ruis wat stiller wordt en ik beter kan horen wat er echt toe doet.

Onderzoek bevestigt dit trouwens. Vrouwen in de perimenopauze en menopauze rapporteren vaak een groter gevoel van zelfvertrouwen, meer zelfkennis en minder behoefte aan externe goedkeuring. De hormoonschommelingen zijn reëel en kunnen zwaar zijn. Maar de vrouw die aan de andere kant uitkomt, is vaak sterker dan ooit.

De perimenopauze is geen ziekte. Het is een natuurlijke overgang die voor elke vrouw anders verloopt. Hoe beter je voor jezelf zorgt in deze jaren, hoe beter je gezondheid zal zijn eens je in de menopauze aanbelandt. Het is een scharnierpunt. En jij hebt er meer invloed op dan je denkt.

Hoe zorg je goed voor jezelf in deze fase?

De vier pijlers die altijd al belangrijk waren, worden nu nog belangrijker. Je lichaam heeft minder marge dan op je twintigste. Wat je vroeger nog kon compenseren, voel je nu sneller.

Voeding: eet zo weinig mogelijk bewerkte producten, kies voor ontstekingsremmende voeding met veel groenten, gezonde vetten en voldoende eiwitten. Let op je bloedsuiker, want insulineresistentie neemt toe naarmate we ouder worden.

Beweging: en ja, ik zeg het ook tegen mezelf want dit mag bij mij nog wat beter. Zowel conditietraining als krachtoefeningen zijn belangrijk. Kracht helpt je botdichtheid te bewaren, iets wat in de perimenopauze extra aandacht vraagt.

Slaap: die slechte nachten zijn frustrerend, maar er zijn dingen die je kan doen. Een koele, donkere slaapkamer, geen schermen voor het slapengaan, een vast ritme. Kleine aanpassingen die een groot verschil kunnen maken.

Stress: chronische stress houdt je stresshormoon hoog, en dat werkt je slaaphormoon tegen. De twee zijn onlosmakelijk verbonden. Investeren in ontspanning is in deze fase geen luxe.

Herken je de signalen van de perimenopauze? Of wil je gewoon beter begrijpen wat er in jouw lichaam gebeurt? Je bent meer dan welkom voor een kennismakingsgesprek. We bekijken samen waar jij staat en wat je nu al kan doen om deze fase zo goed mogelijk door te komen. Het enige wat jij hoeft te doen, is een gesprekje inplannen.